³[ošå¹ã ëºà>Kã >å[³;
³[ošå¹ã ëºàº Aáà[ÎìA¡º ëºà>Kã =àv¡û¡à A¡¹´•à =àU;A¡[>?

ëÒï[\A¡ 'ìJàÚKã ³àR¡ƒà t¡à[¹¤à "¹ç¡¤à ¯àó¡³[Å}[ƒ A¡¹´•à ë=}>K[>? Úåì>ìÑHþà>à "The scheduled languages : Bodo and Manipuri (Meiteilol) are potentially indangered." ÒàÚ¤à ëW¡A¡Åã>¯à =´Ã[Aá¡ú ëÒï[\A¡ ó¡à*¤ƒà šõ[=¤ã[΃à W¡;>¹´¬à ëºàº ºãÅã} ">ã[ƒ ³è;ìJø ÒàÚ¤ƒå 'ìJàÚ šè´•³A¥¡à JR¡ìº¡ú 'ìJàÚKãÎå ³è;šà Úà¤Kã Jåìƒà}=ã¤à íº ÒàÚ[¹¡ú "ƒå³A¡šå ëšàìt¡[XìÚºã ÒàÚ¤[Î>à A¡Äà ëÅĹKà [Ò}¤à, ëÅĉKà [Ò}ƒ¤à ÒàÚ¤à ¯àó¡³ "³[ƒ =[´Ã ëÒï[\A¡ 'ìJàÚ ³t¡àR¡[΃à A¡[¹ ët¡ï¤à t¡àÒü? "Òà>¤ƒà, ëºàº "[ÎKã ë\ì>[t¡A¡ &[ó¡[ºìÚÎ> ÒàÚ¤[ƒ ëÒï¹A¡ó¡³ ³ìA¡àA¡ "ƒå [=ƒå>à šåì=àA¡šà t¡àÒü¡ú ³=}ƒà ëºàº "[ÎKã ëšøàìt¡à t¡àÒüš ÒàÚ¤[ƒ ëÒï¹A¡ó¡³ "ƒåKã W¡à*J;ºA¡šKã ³*} "ƒå A¡¹´•ì>à ÒàÚ¤ƒå ³åÄà, JR¡>à šåì=àA¡šà t¡àÒü¡ú "׳ǡ¤ƒà, *ó¡Îåt¡ ÒàÚ¤[ƒ ëºàº "[΃Kã A¡>à A¡>à ëºàº ³Jà t¡à>à ëšàA¡Jø¤ìK, ³àKã ³W¡à-³Åè A¡>à A¡>àì>à? šè´•³A¡ "[Î í¤`¡à[>A¡ *Òü¤à ³*}ƒà, ³t¡³, ³ó¡³, W¡à*J;ºA¡šKã ³*} "ƒå A¡¹´•ì>à t¡àv¡ûå¡>à $;A¡ƒ¤[>¡ú "Îå´•à [=[\>¤à ³t¡³ƒà ëºàº "ƒå šå¸[¹Ñz *Òü>à ÒàÚ¤[ƒ ëA¡à>ìÅ> *Òü>à ëºï¤öà >;yKà &[Î[³[ºÑz *Òü>à ëųìƒàv¡ûå¡>à ëºï¤öà ÒàÚ¤ƒå W¡š W¡à>à $;A¡ƒ¤[>¡ú ³t¡àR¡ "[΃à 'ìJàÚ>à ³ãìt¡àšA¡ã ¯àîÒ W¡R¡ºA¡šƒà >å}>à}Kƒ¤à >ìv¡¡ú A¡¹´•à ëºï[Å>KƒìK ÒàÚ¤à "ƒåt¡[> ëW¡A¡Å>Kƒ¤[ƒ¡ú 'ìJàÚKã íº\¹´¬à ëºà>¤å Î}ÑHõþt¡, ë¤U[º, [Ò@ƒã, Òü}¹à\ãƒà *씂àA¡-*>Åã> ët¡ï¤[Î[ƒ "Wå¡´¬à ëJàR¡=àR¡ >ìv¡¡ú ³t¡àR¡ "[΃à 'ìJàÚ ëó¡àì>[t¡G "³Îå} [ºUåÒü[ÑzGA¡ã `¡à>Îå íº¤à t¡àÒü¡ú ëºàº "[Î>à ët¡àì>º ëºàº *Òü¤>à Òü”z¹ì>ìÑ•º ëó¡àì>[t¡A¡ "ºó¡àì¤v¡à W¡R¡¤à ³t¡³ƒà Úà´•à ëÒÄà ëW¡A¡ÅãÄã}R¡àÒü *Òü¡ú "ƒå >;y¤[ƒ ³ãìt¡àš¥à ëºàº "[Î t¡´¬à, R¡àR¡¤à "³[ƒ šà¤à ³t¡³ƒà Wå¡´•à W¡;[J¤à R¡ì´ÃàÒü¡ú ³t¡àR¡ "[΃à J胳 *Òü>à ‘ëºàº’ ÒàÚ¤à ¤à>à> "[Îƒà ‘ƒà’ t¡šÅã>¤à ³t¡³ƒà ‘º’ "ƒå ‘>’ *ÀKà ‘ëºà@ƒà’ ÒàÚ>à ÒüKƒ¤[>, "[Î>[W¡}¤à ÒàÚ¤[΃à 뮡àÒü΃, ëº[¤*ìƒì”zºKà ³¹ã íº>¤à "Aè¡Ùà ³¹³[Å} "[Î JR¡ƒ>à ëº[¤*ìƒì”zºKã ³*}ƒà A¡¹´•à ëºt¡ì¹ºƒKã ëº[¤*ìƒì”zºƒà *>¤à R¡³K[>¡ú ³[Î>à ëšøà\Kã ¯à[>, íÅì¹}ƒ[ƒ ëJàR¡=àR¡Kã ³tå¡} ÒüÄà t¡œ¡à t¡Ùà [γà[”zA¡ 뮡ºå¸ íº¤à ³t¡àR¡ƒ[ƒ ëºt¡ì¹º "ƒå³A¡ =³K[>¡ú ³[ÎKã "Aè¡Ùà "[Î ëºà>Kã ³šå *Òü[¹¤à ëÑHþàºà¹[Å}>à ëÅĉ¤[ƒ W¡ìKà³ W¡ìKà³ W¡;[Jƒå>à ³à>à ³à>à ë=àA¡šà Òü¤ƒKã R¡[Î ëºàº "[Î ³è;[J¤à ÚàÒü ÒàÚ[¹¤[>¡ú

³=B¡ã ¯àó¡³ "[ÎP¡´¬à A¡Úàƒà Úè´£¡³ *Òüƒå>à 'ìJàÚKã Køà³à¹ "³à ëųKƒ¤[>¡ú Køà³à¹ íºt¡¤à "ƒåP¡´¬à ëºàº "ƒå ëњΠ&\ "[΃[ƒ [Ò}ìºàÒü¡ú ³t¡àR¡ "[΃à 'ìJàÚ>à í³ît¡ìºà>[ƒ Òüì@ƒà¤[³¢A¡ ëºà[Ä JR¡>-JR¡>à šà[¹Úà> ëºà@ƒà Úè´£¡³ *Òü¤à [Ò@ƒã, Î}ÑHõþt¡ >;yKà Òü}¹à\ãƒà šà>[ÅĤà A¡Äà ëÒà;>¤[Î 'ìJàÚKã "¹à>¤[>¡ú Òü}¹à\ãƒà ‘뮡àÒüÎ Òü\ ƒ ëó¡à³¢ *¤ ƒ ®¡à¤¢...’’ ÒàÚ[¹¡ú 'ìJàÚKã[ƒ  ®¡à¤¢A¡ã ³*} ëÒà}¤à íºìt¡¡ú >àl¡ü> =à}ìƒàA¡-=à}[\> ët¡ï¤t¡[>¡ú "ƒå>à Òü}¹à\ãKã 뮡àÒüÎt¡à í³ît¡ìºàº šà>[Å>¤à R¡ì´ÃàÒü¡ú "ƒåKà Òü}¹à\ãKã [šøìšà[\Î> ÒàÚ¤[Î í³ît¡ìºà@ƒà íºìt¡¡ú ³[Î í³ît¡ìºà@ƒà Î[ó¡G *Òü>à íº¡ú Úà´•à ³àÄ샡ú "Îå´•à ³àă¤[Î Î}ÑHõþt¡ ë¤UºãKã ®¡à¤¢A¡ã ³*} "ƒå í³ît¡ìºà@ƒ[ƒ Î[ó¡G *Òü>à =´¶ã¡ú Køà³à¹Kã ³W¡; ³àÄ샡ú

³=}ƒà ³=B¡ã "Îå´•à "Òà>¤ƒà, ëºà>Kã ëÒï¹A¡ó¡³ [=¤à, ">ãÇ¡¤ƒà Køà³à¹ "³à ëÅ´¬à, "׳ǡ¤ƒ>à [=¹ç¡[¹¤à, ëų[\>¤à šè´•³A¡ "ƒå >ã}[=>à Òü[Å@ƒå>à =´¬à ÒàÚ¤à "[Î ët¡ïƒ¤à Úà‰¤à "³[>¡ú ³[΃Kã &>ÎàÒüìAáàìš[ƒÚà ëÅ´¬à ÒàÚ¤[Î ³=}-³=} ºàB¡ƒ¤[>¡ú ³t¡àR¡ "[΃à 'ìJàÚKã íºR¡àìAáàÚ[Å}Kã "ìW¡ï¤à ë=ïƒà} íº¡ú ³¹³[ƒ =¤B¡ã ë=ïƒàKƒ¤à "³[ƒ íšÅà A¡àÒüì=àB¡ƒ¤à "ƒå[ƒ ιA¡à¹Kã ³ì=ï[>¡ú ëÑHþàºà¹ &Gšt¢¡ ë>v¡ûå¡>à ëšøàìšàì\º "³à ëÅ´¬à ÒàÚ¤[Î ³t¡³, íšÅà, ¤å[‡ý¡, ë=ï¹àR¡-Åã>¤à-A¡;ì=àAá¤à ³ã*Òü A¡Úà W¡R¡[R¡¡ú ιA¡à¹>à ëšøàìšàì\º "³à =àK;ºìAáà ÒàÚ¹Kà Òüų Å´•à ëÒv¡û¡à Úà¤à >ìv¡¡ú ëšøàìšàì\º "ƒå ºà³àÚ 5000-6000 šà>¤à [ºUåÒü[ÑzìA¡ºã, ÎàÒü[”z[ó¡ìA¡ºã J胳 šã¹Kà ÒüKƒ¤[>¡ú "ƒå >v¡ƒå>à óå¡Uà ¯à¹ã *Òü>à =à\ã>¤à Úà¤à >ìv¡¡ú šãKìƒï[¹¤à J胳[Å} "ƒåƒÎå "à[A¢¡*ìºà\ã, [\*Køàó¡ã, [ÒÑ|ã, ëÎà[Î*ìºà\ã, >è}ƒà ÒA¡š[Å}, >å¸[³Îì³[t¡G (ëA¡àÒüX &@ƒ 볃ºôÎ), "[¹¤à šåÚà[Å}, ³ìÚB¡ã ëÒï¹A¡ó¡³ "³v¡à W¡ã;=ƒ>à ³¹ã íº>>à Úà*Kƒ¤[>¡ú

Òü³àìºà>Kã >å[³;[΃à =³\>ã}¤à ¯àó¡³[ƒ ëÒï[\A¡ Òüì>ï ë>ï>à í³ît¡ìºà> "[Î Aáà[ÎìA¡º ëºà>Kã ³>å} W¡ºÒĤà ëÒà;>[Î ÒàÚ¤à ¯àó¡³ "[Î[>¡ú ³t¡àR¡[Îƒà ³[ošå¹ ιA¡à¹>à ®¡à¹t¡ ιA¡à¹ƒà =àKìƒï[¹¤à ëšøàìšàì\º "ƒå A¡>à A¡>à>à ë=ï¹àR¡ ët¡ï[¹¡ú ³t¡³ A¡Úà Úà´•à W¡R¡Kìƒï[¹¡ú ëÑHþàºà¹ &Gšt¢¡ A¡Úà ë>A¡Jø¤ìK? íšÅà A¡Úà A¡àÒüJø¤ìK? W¡;A¡ìƒï[¹¤à ëšøàìšì\º "ƒå ®¡à¹t¡ ιA¡à¹>à ëÒA¡ ó¡}¤Kà A¡ºW¡ì¹º [³[>Ñ|ã>à Îà[Òt¡¸ &A¡à샳ãƒà =àK[>¡ú Îà[Òt¡¸ &A¡à샳ã>à [ºUåÒü[ÑzA¡ A¡[³[t¡ƒà =àK[>¡ú A¡[³[t¡ "[Î>à ëšÀ¤[ƒ ³=}-³=} ÒÀv¡ûå¡>à ®¡à¹t¡ ιA¡à¹Kã "Úà¤à "ƒå ëºïK[>¡ú ³[Î[> 'ìJàÚKã ³àR¡ƒà t¡à[¹¤à ëÒà;>Kƒ¤à º´¬ãƒå¡ú W¡ãó¡ [³[>Ñz¹ Òüì¤à¤ãKã ³t¡³ t¡à} 11¡ú7¡ú2013 Òü}ƒà ëšøàìšàì\º "³à ®¡à¹t¡ ιA¡à¹K㠳󡳃à =à>>¤à ë=ïƒà} šÃà[>} A¡[³ÅÄà [ÅÄìJø¡ú ëÑzt¡ šÃà[>} A¡[³[t¡>à ëšøàìšàì\º ëÅ´¬Kã =¤A¡ "ƒå A¡ƒàÚ ó¡à*¤à ëÚïJø¤ìK? A¡>à R¡àÒüK[>?

ëšøàìšàì\º "[Î ëÅ´¬ƒà &Gšt¢¡[Å}, ιA¡à¹, Îà[Òt¡¸Kã A¡àR¡ºèš[Å}, [Î &Î *[Å}, º>àÒü "JR¡-"îÒ[Å}, ëºàÒü>³A¡ W¡R¡[R¡¡ú ³[ošå¹ \à[t¡Kã šàR¡º, Aå¡[A¡, >àKà, ëA¡à³ šè´•³A¡ šèÄà ëÒà;>ó¡³ ë=àA¡Òü¡ú yàÒü¤ šè´•³A¡ ³àR¡[\> =àó¡³ ë=àA¡Òü¡ú ³¹³[ƒ l¡ü šà´¬ã "ìW¡ï¤à A¡}¤ƒà l¡üt¡à}¤ã šè´•³A¡ A¡}K[>¡ú ¤àÒü¤º, ëA¡à¹ào, í³ît¡ ºàÒü>ã} ºàÒü[¹A¡ šè´•³A¡ í³ît¡ìºà@ƒà Òü[¹¤[>¡ú ëÒï[\A¡ "[Î yàÒü¤ ³W¡à ³W¡à>à "ìW¡ï¤ƒà [t¡@ƒå>à yàÒü¤ ³W¡à ³è;šà ëÑšÎA¡ã ™åK[>, ëNÃà줺àÒüì\Î>Kã ³t¡³[>¡ú ëºàº ³è;šà ÒàÚ¤[ƒ \à[t¡ "[Î ³è;šà ÒàÚ¤[>¡ú

³[ošå¹ƒà ëÒï[\A¡ [ƒì¹v¡û¡ì¹t¡ *¤ ëºUåìÚ\ šÃà[>} &@ƒ Òü[šÃì³ì”zÎ> ÒàÚ¤à "³à Òà}ìƒàv¡ûå¡>à íºì¹¡ú ºàÒü¤A¡ =ã¤[ƒ Òà}ìƒà[Aá¤à [ƒì¹v¡û¡ì¹t¡ "[ÎÎå, ëÑzt¡ šÃà[>} [ƒšàt¢¡ì³”z "³[ƒ A¡ºW¡ì¹º Úå[>¤[΢[t¡Îå ¤ì\v¡à ëºà>Kã ëÅ>ó¡³ >ã}[=>à A¡àÒüì=àA¥¡¤à ëÒà;>ƒ¤[Î[>¡ú ιA¡à¹ "[Îƒà šÃà[>} šè´•³v¡û¡Kã "Òà>¤³v¡û¡ƒà ëW¡A¡Åã>¯à =´Ã[Aá¤à ëºàº "[Î>à "Òà>¤à ³ìA¡àA¡ =àKƒ¤[> ÒàÚ¤[Î JR¡¤à W¡ãó¡ [³[>Ñz¹, ëA¡[¤ì>t¡ [³[>Ñz¹[Å} "³[ƒ &³ &º &[Å} šà´¶ã¡ú ëºàº >å}[Ťà Åà¤à Úàìƒ, W¡à>>à >å}[ÅKƒ¤[>¡ú Òü} 1992 Kã "KÑz t¡à} 20 ƒà A¡X[t¡t塸Î>Kã [>šà>Ç¡¤à [΃帺ƒà W¡>Jø¤à ëºàº "[Î R¡[Î ó¡à*¤à ³W¡ã ëºR¡[‰¡ú ³¹³ "[Î>à Aáà[ÎìA¡º ëºUåìÚ\ *Òü¹A¥¡¤à ëšøàìšàì\º ëÅ´¬ƒà "¯à;-"šà íº¤à šè´•³A¡ ë³>[Å>¤à ÒàÚ¤[Î R¡[ÎKã ιA¡à¹ "[ÎKã ³ì=ï[>¡ú

íº¤àA¡ ³ãÚà³Kã[ƒ ëºàº "[Î A¡Ä>¤à [Ò@ƒã, Î}ÑHõþt¡, ë¤Uºã "³[ƒ Òü}¹à\ã ¯àîÒ[Å} í³ît¡ìºà@ƒà *씂àA¥¡¤à A¡Äà ëÒà;>[¹¡ú Åè³àR¡ Aè¡î´¶, ó¡´¬àA¡ Aè¡î´¶, ³[³ Aè¡î´¶ "³[ƒ šàl¡ü-ëW¡ šè´•³v¡û¡à ³à>à ³à>à šà´¬à ³*}ƒà í³ît¡ìºà@ƒà *Ä>¤à ëÒà;>¹[Aá¡ú ºå[¹¤[ƒ "šè>¤à ëJàR¡=àR¡ >v¡>à ³à>à ³à>à ë=àA¡šà ët¡ï>¤[Î>à A¡;ì=àA¡šKã ¯àJº ³ìÚ} t¡à¹B¡[>¡ú *Ä-ít¡>>à ' ÒàÚ¤à (ÒüìKà) "ƒå ¯à}J;>¹B¡[>¡ú A¡àR¡ºèš "³>à Ò>¤à "=¢ƒå A¡àR¡ºèš "³>à Úà‰¤ƒà A¡>à>à ¯àìÚ>K[>? J胳 *Òü>à í³ît¡ìºà>Kà ³ãît¡ìºà>Kà óè¡>¤ƒà A¡>à>à Jà³ìƒàB¡[>¡ú "Îå´•à ' (ÒüìKà) ³ìź óè¡>[¹îR¡ƒà 'ìJàÚ>à šà[´Ã¤à šà@ƒ³ "ƒå[ƒ íA¡ìƒï>å}ƒà ó¡}¤à R¡ì´ÃàÒü¡ú

"ì¹àÒü¤ƒà, [>šà>Ç¡¤à [΃帺ƒà W¡Ä>¤à ëÒà;>[J¤à ³t¡³ƒà íº¤àA¡ šè´•³A¡ W¡R¡ƒå>à "àì@ƒàº> ët¡ï[J¡ú ιA¡à¹ šàÚ¤à šàÚƒ¤à JàÚƒ>à ƒº šè´•³A¡, Îà[Òt¡¸Kã Î}Ñ‚à>[Å}, Aá¤[Å}, [Î &Î *[Å}, º>àÒü ³ã*Òü[Å} šè´•³A¡ ë=à¹v¡ûå¡>à šèÄà Źç¡A¡ Úà[³Ä[J¡ú "ƒåƒKã ®¡à¹t¡ ιA¡à¹>à ëºàº "[Î [>šà>Ç¡¤à [΃帺ƒà ÒàšW¡ãÀA¡[J¡ú [ÎKã ³³àR¡ƒà Òü} 1972 ƒà Îà[Òt¡¸ &A¡à샳ã>à ÅA¡JR¡ìJø¡ú ³t¡³ "ƒåƒ[ƒ Îå[>[t¡A塳๠ëW¡v¡\ã¢>à "ìW¡ï¤à ³ìt¡R¡ šà}[¤[J¡ú Ò@ƒB¡ã "[΃à A¡>à¤å 'ìJàÚ>à 'ìJàÚKã ¯à R¡àR¡Ò>Kìƒï[¹¡ú ¯àÒ}[ÎKã šàl¡üJå³[ƒ Îà[Òt¡¸Kã Î}Ñ‚à>[Å}>à šã¤à t¡àÒü¡ú

A¡[¹P¡´¬à ë=ï¹àR¡ "[Î R¡³‰¤[ƒ ³JàKã Òã¹³ ³[¹ "[Î "³v¡à šàl¡üJå³ šã¤à R¡´Ãì¹àÒü¡ú Òã¹³ ³[¹ "ƒå[ƒ- 1¡ú ëJà[¹ì¹àº "ƒå W¡Òã 1500 ƒKã t¡àƒ¤à "Òü¤à ºàÒü[¹A¡[Å} íºKƒ¤[>, 2¡ú ºàÒü[¹A¡[Å} "ƒåƒà ëºàº "ƒå¤å R¡àR¡[º¤à ³ã*Òü[Å} "ƒåKã tå¡}Kã ³ãì¹àºƒà A¡àÄ¤à ¯à A¡Úà³åA¡ ³¹àR¡ A¡àÚ>à Úà*Kƒ¤[>, 3¡ú ëJà[¹ì¹àºKã ëšà;ì=àA¡[Å} "ƒå º>àÒü >àÒüìt¡à³ *Òü>à W¡à*J;ºB¡ƒ¤[>, ³ãìR¡à@ƒK㠚胤à *ÒüKƒ¤[>¡, 4¡ú =àÚ>Kã ëšà;ì=àA¡[Å} "ƒå "ì>ï¤à ™åKA¡ã ëšà;ì=àB¡à ëJÄ¤à ³*}ƒà íºKƒ¤[>¡ú "ƒåKà ³>å}ƒà ³=}-³=} ų=¹A¡šKã ³¹ãÎå l¡üKƒ¤[>¡ú ¯àó¡³ ³[¹ "[Î $;šà R¡´ÃK>à 'ìJàÚ Aáà[ÎìA¡º ëºàº *Òüì¹, R¡³‰K>à "¹ç¡¤à ó¡ã¤³ƒà íº[¹¡ú "ƒå¤å ëÒï[\A¡ 'ìJàÚ í¤`¡à[>A¡ *Òü¤à ³*}ƒà ÅàK;šà R¡´Ã¤[ƒ - 1¡ú Òüì@ƒà¤³¢> ëºà>Kã ³>å}ƒà "³v¡à R¡àÚ¤à W¡à*J;šà ëºàº *Òü[¹¤à, 2¡ú Îà[Òt¡¸ &A¡à샳ã>à ÅA¡JR¡[º¤à, 3¡ú Úå[>¤[΢[t¡ƒà &³ & ó¡à*¤à t¡´•[¹¤à, &³ [ó¡º, [ƒ [ó¡º A¡Úà šåì=à[Aá¤à ëºàº "[Î ®¡à¹t¡A¡ã Aáà[ÎìA¡º ëºàº "³à *Òü>à W¡>¤à ëÅàÚƒ>à R¡³K[>¡ú
¯àì¹} "[Î Îà[Òt¡¸ ëΤà Î[³[t¡ ³[ošå¹, A¡A¡W¡ã}Kã 
[º}J;[J¤Kã 50 Ç¡¤à Î>à óè¡ìƒàR¡¤à ³ã󡳃à "Òü¤>à šàì=àA¡[J¤[>¡ú


© 2016 - 2018 Poknapham. All rights reserved.