>àKà ëóø¡³¯àA¢¡ &[Køì³”z

>àKàìº@ƒ *Òü¹A¡šà ³t¡³ "³ƒà "àÎà³ "[Î ë¤ìUຠšø[ÎìƒXãKã ³Jàƒà íº[¹îR¡ƒà "àÎà³Kã >Kà* [ƒ[Ñ|v¡û¡A¡ã ³>å} W¡>¤à Òàšìºà} &[¹Úàƒà íº¤à "Îàºåƒà, [¤ö[t¡Å ³W¡à 뺜¡, ëKøìKà[¹>à Τ-[ƒ[¤\ì>º Úå[>t¡ "³à 1852 ƒà Òà}ìƒàA¡[J¡ú ³î³ƒà ³[Τå >àKà [ÒºôÎ [ƒ[Ñ|v¡û¡ ÒàÚ>à "šìKøƒ ët¡ï[J¡ú ³[ÎKã ³=}ƒà γàP¡[t¡} (W塳åìA¡[ƒ³àƒà) 1856 t¡à [ƒ[Ñ|v¡û¡ ëÒƒ E¡àt¢¡¹ *Òü>à "³A¡ ëÒà}ºA¡[J¡ú ³[ÎKã ³tå¡}ƒà ³=-³=} ëÒà}ºAá¤à ³tå¡}ƒà "ìA¡à>¤ƒà ëA¡à[Ò³àƒà 1878 ƒà; 1874 ƒKã >àKà [ÒºôÎ [ƒ[Ñ|v¡û¡ "àÎà³ ëšøà[¤XA¡ã ³Jàƒà íº¹A¡[J¡ú šõ[=¤ãKã "Òà>¤à ºàgà* (1914-1918) ë=àA¡šà ³t¡³ƒà óø¡àX "³Îå} Úåì¹àšt¡à ºà>Kã 뺤¹Kã ë³>šà¯¹ Åã[\Ä>¤à >àKà [ÒºôÎ "³Îå} "ìA¡àÚ¤ƒKã yàÒü줺 A¡Úà ëJà´ÃKà ºà> ë=à[Aá¤à ³ó¡³åƒà =à[J ÒàÚ[¹¡ú 1918 ƒà ºà> ëºàÒü¹¤à ³t¡³ƒà 뺤¹¹[Å}Kà ÒàăKã ÅA¡ JR¡>¹A¡šà ³¹´•à [¤ö[t¡Å>à ³ìJàÚKンA¡ A¡[¹P¡´¬à J¹à ó¡>¤à ët¡ï[¤ìK J@ƒå>à 1928 ƒà "๠[Î šà*[Å>à >àKà AᤠëA¡ï¤à [º}J;[J ³tå¡}ƒà 1945 ƒà >àKà [ÒºôÎ yàÒü줺 A¡àl¡ü[Xº ÒàÚ>à *씂àA¡[J¡ú ³[ÎKã ëW¡Ú¹ì³>[ƒ ³ÚàR¡ "³>à *Òü¹´¶ã¡ú ÒàÚ[¹¤à A¡àl¡ü[Xº "[Î>à ³t¡³ƒåKã Î๠ë\à> ÎàÒü³@ƒà ë³ì³àì¹@ƒ³ "³à šã[J, ³ƒåKã ³ì¹àº[ƒ we pray... British government will continue to safegard our sight against all encroachment from other people who are more advance than us... own protection ÒàÚ>à¡ú "[ÎP¡´¬à ¯àîÒ "[Î>à ³šàº íº¤àv¡û¡Kã ët¡àÚ>à ºà> t¡à¹A¡šà ³àºÒ[À, "ƒå³ *Òü>³A¡ ³Jàƒà "Îå´•à "³åA¡ ëÅ}ìƒà[Aá¡ú ³ƒå[ƒ Our country within the Administered area consist of more than eight tribes quiet different one, amother with quite language which cannot be understood by each... Biritsh Govt. that is holding together now. ÒàÚ>à¡ú
³=v¡û¡à Òü[¹¤[Î>à t¡àA¡š[ƒ íº¤àA¡ "³Kã ³Jà ëšà>¤[ƒ >v¡¤à íºR¡àA¡ "³Kã ³>å}ƒ[ƒ íº¤à ÒàÚ¤[Î[>¡ú >àKà ë>ìÑ•º A¡àl¡ü[Xº 1946 t¡à >àKà ë>ìÑ•º A¡àl¡ü[Xº [º}J;tå¡>à >àKàìº@ƒ ëÅ´•¤à º´¬ã Úà;šà ëÒï¹A¡[J¡ú A¡àl¡ü[Xº "[Î>à ëó¡¤ö硯à¹ã 20, 1947 t¡à ®¡à¹t¡A¡ã ®¡àÒüÎì¹àÒü *Òü¤à ³àl¡ü”z ë¤t¡@ƒà ë³ì³àì¹@ƒ³ "³à šã[J¡ú ³ƒåKã ³tå¡} ÒüÄà "àÎà³Kã K>¤¢¹, Î๠ÒàÒüƒ[¹Kà >àÒü”z ëšàÒü”z &[Køì³”z "³à Òü>[J¡ "³Îå} ³ƒå¤å Úà¤à >;yKà Úàƒ¤à ÒàÚ¤à ">ã ë=àA¡[J¡ú šà[t¢¡ "³>à >ã} t¡ì´Ã ÒàÚ>à ºàl¡üì=àA¡[J¡ú "ƒå¤å ³¤èA¡ ëÅ}ƒ¤à [¤ö[t¡Å>à ëšàÑzt¡à =à[J¤à ëW¡ "ƒå >³Åã@ƒå>à =³[J¤ƒKã šè´•³A¡ "ì¹´¬à t¡àƒå>à ët¡àA¡[J¡ú [ó¡ì\à>à ºå[W¡}ƒå>à ®¡à¹t¡A¡ã šøàÒü³ [³[>Ñz¹ \¯àÒ¹ºàº l¡ü>ƒå>à ¯à¹ã Åà>[J¡ú ³ƒåƒà Úà>ƒ¤ƒKã [ó¡ì\à 1953 ƒà Úå [\ t¡à[J¡ú ³ƒåKã ³tå¡}ƒà ëó¡ƒì¹º K¤>¢ì³”z *¤ >àKàìº@ƒ [º}J;[J¡ú

³[ÎKã ³Jà t¡à¹A¡šƒà >àKà [ššºôÎ A¡>ì¤X> "³à 1958 "³Îå} 1959  Òü}ƒà >àKàìº@ƒKã l¡ü}>à "³Îå} ³ìA¡àA¡Wå¡}ƒà ó¡³[J¡ú A¡>ì¤X> "[ÎKã ³tå¡} ÒüÄà Úà>-ëW¡ "³à 1960 ƒKã \åºàÒü =àƒà ÎÒã ët¡ï>[J¡ú "ƒå¤å [ÎG[t¡> ëšàÒü”z &[Køì³”z ÒàÚ>à JR¡>[J¡ú ³ƒåKã ³tå¡} ÒüÄà Òü[@ƒÚàKã 16 Ç¡¤à ëÑzt¡ *Òü¤à ([ƒìδ¬¹Kã t¡à} 1, 1963) Úà>[J¡ú Úà>[Jø¤à [ÎG[t¡> ëšàÒü”z &[Køì³”z "[΃à Úà*[¹¤à Úà´•à ³¹ç¡ *Òü¤à "³à š>¤à t¡à¹¤[ƒ 13 Ç¡¤à ³t¡àR¡ "[Î[> ÒàÚ¤à ÚàÒü¡ú ³ƒå[ƒ –

The Naga leaders expressed wish for the contiguous area to joint the new state. It was pointed out to them on behalf of the government of India that Articles 3/4 of the constitution provided for increasing the area of the any state, but that is was not possible for government of India to make any commitment in this regard at this stage. ³[΃à [ÎG[t¡> ëšàÒü”zƒà Úà*¹¤à ó¡à*¤à Òü[@ƒÚà K¤>¢ì³”z>à t¡ìÅ}>à "Úà¤à šãì¹ ÒàÚ¤[ƒ >;[y¡ú

³[Î>à šà¹à "³à *Òü>à 'ìJàÚ>à t¡´¬à Úà¤[ƒ >àKà[Å}>à t¡à[À¤à ƒà¤ã "[Î ó¡¤à >;yKà ó¡v¡¤à "³Îå} "Wå¡´¬à >;yKà  W塳ƒ¤à ÒàÚ¤ƒå>à ët¡àR¡àÄà =³JøKà A¡[¹P¡´¬à ëšà; "³à ³ÒÚ ëºàìB¡ (W¡àìK) ÒàÚ¤à t¡à¹¤[ƒ =à[¹¤à šà´¬ã "ƒå Úà´•à ëW¡A¡ÅãÄà Ò๠Òàœ¡æ>à "³Îå} šàUº ¯à¤à šà´¶åƒ¤à, t衳ã;-A¡àR¡, ë>à}\å->å}Åà ³¹v¡û¡à "JàR¡ A¡>¤à "³Kà ëºàÚ>>à (Ò>¤à íºt¡>à)ëÒà;>¤à "³à W¡R¡[R¡¡ú "³Îå} ºàÚ>à-t¡ãÄà A¡ÚàƒKãÎå R¡àA¡ì=àA¥¡¤à, "ƒå >;y¤[ƒ =à[¹¤à šà´¬ã "ƒåKã ³ÒÚ >ã}[=>à ëºàA¡šà R¡ì´¶àÒüìƒï[¹¤[>¡ú

³[ošå¹ "[Î A¡à}¤à [>}ì=ïKã ³t¡³ƒKã šà³îÒ¤à ³t¡³ ó¡à*¤ƒà [A¡[³. ºàJ ">ãì¹à³ W¡àl¡ü¹´¶ã ÒàÚ[¹¤à ³t¡ãA¡-³R¡àº íº>à šàÀ´¬à íº¤àA¡ "[Î ëÒï\-ë=}JàR¡ A¡Úà "¯àKã ³Jà ëšà>[J¤à "³Îå} [¤ö[t¡ÅA¡ã ³Jè;t¡à ³àÚ=ã¤à ó¡}[J¡ú ë>ï>à "KÑz 14, 1947 t¡à ³[ošå¹ t¡àR¡>à >ã}-Jà t¡´¬à ó¡}ºA¡[J¤[>¡ú

³Jà W¡;=¹A¡šà *Òü>à 1956 t¡à >àKà A¡àl¡ü[Xº ëA¡ï¤à "³à ëų[J¡ú ³=}ƒà >àKà ë>ìÑ•º A¡àl¡ü[Xº ÒàÚ>à "³åA¡ *씂àA¡[J¡ú 1964 Kã "[ίàÒüƒKã [t¡'W¡ ³åÒü®¡à "³Îå} "๠ÎåÒüÎà>[W¡}¤à &> &> [΃à Úà*¹A¡[J¡ú ³[ÎKã ³tå¡}ƒà Îàl¡ü= >;yKà >àKà t¡à¤³îJ >àKàìº@ƒƒà šè>Kƒ¤[> ÒàÚ>à \åºàÒü 26, 1968 ƒKã ƒà¤ã ët¡ï¤à ëÒï¹A¡[J¡ú Úå>àÒüìt¡ƒ >àKà Òü[”zìKøÎ> A¡àl¡ü[Xº ëA¡ï¤à "³Îå ëų[J¡ú ³[Î Òà=å-Òà=å>à "KÑz 4, 1972 ƒà *º Òü[@ƒÚà A¡ìUöÎ šà[t¢¡ƒà šè>[J¡ú "ƒå¤å #¹à}[ƒ ëºàÒüƒ¤>à >àKàìº@ƒKã K¤>¢¹ &º [š [Î}Kà Úå [\[Å}Kà >줴¬¹ 11, 1977 t¡à ‘[Åìºà} &ìA¡àƒ¢’ ÎàÒü> "³à ët¡ï[J¡ú ³ƒåƒÎå Úà¤à >;yKà Úàƒ¤à ÒàÚ¤à A¡àR¡¤å ">ã ë=àA¡[J ÒàÚ[¹¡ú ³ƒåƒKã ÒüÎàA¡ [W¡[Å "³Îå} =åÒüR¡àìº} ³åÒü®¡à>à ºå[W¡}ƒå>à \à>å¯à¹ã 31, 1980 ƒà &> &Î [Î &> ("àÒü &³) ÒàÚ>à ³ìJàÚ ">ã>à ëW¡Ú¹ì³> "³Îå} ë\>칺 ëÎìyû¡t¡¹ã *Òü[J ÒàÚ[¹¡ú

>àKà #ìÒï "[Î ³³àR¡ƒKã ëÒï>à ³=}-³=} "Îå³ W¡;=¹A¡[J; [³[t¡} "³Îå} A¡>ì¤X> A¡Úà W¡;=¹A¡[J¡ú ³[ošå¹Kã ³>å}ƒÎå [³[t¡} "³Îå} A¡>ì¤X>>[W¡}¤à W¡;=¹A¡[J ³ƒå[ƒ, ³[ošå¹Kã ³>å}ƒà ³à* ëK;t¡à ë³ 16, 1973, >줴¬¹ 25, 1979 [ƒÚåºàìº@ƒ, \åºàÒü 18, 1980 W¡ã}î³ì¹à}ƒà "ƒåKà ³šà> º³ƒà ëš[¹Î "³Îå} ÎåÒüt¡\¹ìº@ƒ ³=}-³=} W¡;=[J ÒàÚ[¹¡ú "KÑz t¡à} 1, 1997 t¡à ®¡à¹t¡ ιA¡à¹Kà &> &Î [Î &> ("àÒü &³) Kà W¡;>Kƒ¤à [Î\ ó¡àÚ¹ &[Køì³”z "³à ºàl¡üì=àA¡[J¡ú ³ƒåKã šàl¡ü t¡à>¹A¡šƒKã [>šìA¡à "³[ƒ "³åìA¡à>[W¡}¤à *ìK¢>àÒüì\Î>[Å}>à Åã@ƒå>à Òü´£¡àºƒà ³ã ºàJ A¡Úà³åA¡ šè@ƒå>à Úå[>[t¡ ëƒ šàR¡ì=àA¡šà "³[ƒ ³ã ºàJ A¡ÚàKã 빺ã W¡;š>[W¡}¤à ëÒï¹A¡[J¡ú \å>Kã t¡à} 14, 2001 ƒà ë¤ìS¡àv¡û¡à &[Køì³”z "³à ët¡ï>[J¡ú ³ƒåƒà ‘[¯t¡ƒàl¡üt¡ ët¡[¹ìt¡à¹ã [º[³t¡’ ÒàÚ¤à ¯àîÒ J¹à Úà*¹ç¡¤ƒKã \å> t¡à} 18, 2001 ƒà Òü´£¡àºƒà Úà´•à W¡àl¡ü¤à #¹à} ë=àA¡[J¡ú ºåšà A¡ì¹à¹ A¡ÚàKã ëšà;-íW¡ ³àR¡-t¡àA¡šƒà >v¡>à ³ã*Òü 18 íº¤àB¡ãƒ³A¡ =¯àÚ>à ëšà”‚à šã[J¤à ³ƒå¤å R¡[Î ó¡à*¤à >ã}[Å}ƒå>à ºà[Aá¡ú

W¡ã}³ãKà í³ît¡Kà íº>¤à ³¹ã –

³=àÚ =àÚ>ƒKã ³ãît¡/í³ît¡, A¡¤åÒü, ">à>, ëJà}\àÒü, ³à*, ³¹à³, ³à¹, Kà}ìt¡>[W¡}¤à ó塹ꡚ[Å} "[Î "³v¡à *Òü¹´¶ã; íºó¡³ ëJĤà, W¡;>¤ã "³Îå} JR¡>¤ã ¯àîÒ "ƒå>à Køç¡š "ƒåKã ëºàº "³Îå} W¡;>¤ã ët¡àR¡àÀA¡[J¤[> ÒàÚ[¹¡ú W¡Òã ºãÅã} 30/40 Kã ³³àR¡ƒà ³[ošå¹ t¡´šàA¡ #[Å}Kã #šàA¡ "³à *Òü¹´¶ã¡ú ³t¡³Kã ³tå¡} ÒüÄà t¡´šàv¡û¡à #[Å} A¡}Jø¤ƒà W¡ã}ƒà íº¹´¬[Å} t¡´šàv¡û¡à A衳=ƒå>à Jå@ƒà¹[J¡ú ³ìJàÚ¤å ³ãît¡/í³ît¡ ÒàÚ>à ëA¡ï>[J ÒàÚ>¤à íº¡ú W¡ã}³ã>à ³Úà´¬[> t¡´¶ã í³ît¡>à ³>à*[> ÒàÚ¤à, [\}ìÎà ³šà* Jå>Kà í³ît¡Kà íº>[¹¤à "³Îå} ë>à}³ƒà ºàÒüì¹> šàJR¡¤Kã "³Îå} W¡ã}³ã[Å}Kà íº>[¹¤à ³¹ã A¡Úà "[Î Åã}=ःà ëºàÒü¹ì¹àÒü¡ú

[¤ö[t¡Å>à º³ "³Îå} JõÑzà> ‹³¢ Åì@ƒàA¡šƒà Òè W¡àÒü[J¤à –

1852 "[ίàÒüƒKã >àKà [ÒºôÎt¡à ³ìJàÚ>à JõÑzà> ‹³¢ "³Îå} ëA¡àìºà[>ìÚº Åì@ƒàA¡šà ëÒï¹A¡[J¡ú ³ìJàÚ>à º³ "³Îå} ‹³¢ Åì@ƒàA¡šƒà yàÒü줺[Å}>à í³ît¡ƒà Åàl¡ü>¤à ¯à A¡Úà R¡àR¡º´¶ã¡ú ³[γA¥¡à í³ît¡Kà W¡ã}³ãKà Úà´•à >å}[Å>>à íº¹´¬à "ƒå ºàšì=àA¥¡¤à ëÒà;>¹A¡[J¡ú W¡ã}-t¡³ ">ãƒà >å}[Å>ƒ>¤à Òè šà´¬ã =๴¬à "ìR¡ï¤à ÎàìÒ¤ W¡Òã 59 ë¹à³Kã ³³àR¡ƒKã =àìƒàv¡ûå¡>à ³î¹¤àv¡û¡à W¡;Jø¤Îå ëÒï[\A¡ "ìt¡àÙà ÎàìÒ¤ "³>à [źìÒï[¹¡ú ³¹³ "[Î>à "ìt¡àÙ>à W¡ã} "³Îå} t¡³ ">ãKã ³¹v¡û¡à Åã}ìW¡š =à¹A¡šà Úà*¹Aá¤Îå ³ƒå 'ìJàÚ šèÄà ë=}>ƒå>à ëºïì=àA¡šKà ëºàÚ>>à ‹³¢Kã ¹à\>ã[t¡Kã ëJÄ¤à šè´•³A¡ W¡à³ì=àv¡ûå¡>à ëA¡àA¡ÒÄ¤à ³[ošå¹Kã W¡ã}Kà t¡³Kà ët¡àR¡à> t¡à>>¤à ÅãÀ[Aá¤à Jàì¹ï "[γ[ƒ "ó¡¤[> ÒàÚ>à ëºï¤à Wå¡ì´ÃàÒü¡ú W¡ã}-t¡³ ">ã "[Î ÒA¡W¡à}Kã Źç¡A¡ "³[> JÀKà, t¡´šàA¥¡à Òàt¢¡ >;yKà ëA¡àA¡[> ÒàÚ>à JÀKà Òàt¢¡ >;yKà ëA¡àA¡ Úà*ƒ>à A¡¹´•à "[Ò}¤à "³à *ÒüKìƒï[¹¤ì>à? íº[¹¤à t¡´šàA¡ "[ÎÎå t¡¹à ë=àA¡šKã "³Jv¡û¡[>¡ú W¡ã}-t¡³ >ã}[Å}¤à ë=àv¡û¡¤à ³t¡³ƒKã A¡àR¡ºèš "³v¡à *Òü>à íº[³Ä¹Aá¤[> ÒàÚ¤[Î ³=v¡û¡Îå šgJø¤[>¡ú

ëºàÚ>>à t¡´šàv¡û¡à íº[¹¤à í³ît¡/³ãît¡Îå º} "[Ò}¤à "³ìƒï>à íº¤à ³t¡³ >;ìy¡ú º} "[Ò}¤à "ƒå W¡>à} =à¹Kà A¡ºÒÀKà (>àÒüìºà> º}³A¡ >;y¤Îå) ëW¡àÒü>à ëW¡àÒü>à t¡;tå¡>à t¡à[Jƒ>¤à º}Ç¡} >;yKà ë=ï¹ã t¡à¹Kà (Úå[>[t¡) íº¤à ³t¡³ *Òü¹¤[>¡ú ³¹³[ƒ ³[ošå¹ƒà ó塹ꡚ ³W¡à-"ìW¡ï¤à 35 ë¹à³ šè>[ÅÀKà ëÅ´¬à ³¹´•à ó塹ꡚ ³W¡à[Å}Kã ³¹v¡û¡à ¯àJº ëJĤà "³Îå} J;>-íW¡>¤à ë=àAáA¡šà ³t¡³ƒà >àKà šàÒüìt¡ (>àKà Aå¡[A¡ ºà> ë=àA¡[J¤ƒà ët¡ï¤P¡³) ³ìJàÚ¤å Å”zàÒü>¤à (ë=´¬à, ¯àJº t¡à[³Ä¤à) í³ît¡>à *Òü[J, ³tå¡}ƒÎå *Òü[JK[>¡ú ³¹³ "[Î>à ÑHþÚ๠[A¡[³. ºàJ ">ã ëÒÄà W¡àl¡ü¹´Ã¤à íº¤àA¡ "[Î [¤ö[t¡Å>à ³ìW¡;-³ìW¡; ó¡v¡ûå¡>à =åKàÒü¹´¬[>¡ú ëÒï[\A¡ "ì¹³JàA¡ J¹à íº[¹¤à "[Ît¡[ƒ A¡>¤à ³ì=ï t¡à칡ú ³¹³ "[Î>à ‘*º ³[ošå¹ ëºì¤º’ ƒà íº[¤[¹¤à *ìK¢>àÒüì\Î> Jè[ƒ}>à Òü´£¡àº ³>å}ƒà ºàl¡ü>¤Kã ³×;t¡à, "³åìA¡à, Úå [Î &³>à ët¡ï[¤[¹¤à "Îå>à [ƒÀã W¡;ºKà ®¡à¹t¡A¡ã šø[Î샔z, šøàÒü³ [³[>Ñz¹>[W¡}¤ƒà >àìA¡à}-Åã}\à íÚ¤³îJ ºàl¡ü[¤Úå¡ú ³ì=ï t¡à¹¤[ƒ ëA¡àìºà[>ìÚº *Òü¹´¬à [¤ö[t¡Å ιA¡à¹ƒÎå "³[ƒ Úå &Ä[W¡}¤ƒÎå W¡;šà (R¡³‰¤à ó¡à*¤à ë³ì³àì¹@ƒ³ =àƒå>à JR¡Ò>[¤Úå)¡ú Úà>-¯àì¹àº ºàl¡üì=àA¡Jø¤[ƒ šè´•³A¡ "ì¹´¬à t¡à¹K[>¡ú ³¹³ "[Î>à ³šà>Kã [³[ƒÚà[Å}ƒÎå ëW¡ =àƒå>à ëó¡àR¡ìƒàA¡[šÚå ÒàÚ\>ã}[R¡¡ú


© 2016 - 2018 Poknapham. All rights reserved.